De afgelopen dagen kan je geen krant open slaan of de ellende spatte van het blad. De vergelding van Israel op de inval en de moorden en verkrachtingen van Hamas in Israel kan je (bijna) niet meer propotioneel noemen. Of het ook helpt en eigenlijk op de lange termijn meer contraproductief is de vraag. De oorlog in de Oekraine, de raketaanvallen op schepen in de Rode Zee, de uitspraken van zo iemand als Trump fietsen daar nog even dwars doorheen.
Enkele jaren geleden schreef ik een soort gelijk verhaal. Ik schreef destijds over een aanslag in Nice, een aanslag in Munchen, een aanslag in Ansbach en tussen door was er ook nog ‘een coup’ gepleegd in Turkije en o ja, bijna vergeten, een aanslag in een kerk even ten noordwesten van Parijs. Zelfs als er geen link was met IS, werd deze in de berichtgeving door menig journalist toch veronderstelt.
We leven in een complexe wereld en ingewikkelde wereld en dan is het fijn om de wereld zwart wit te zien, om de wereld te kunnen onderverdelen in grofmazige eenheden. Na de aanslagen op 9/11 deed George Bush dit al door te stellen dat je of voor of tegen de VS was. De wereld werd in twee kampen verdeeld. Ruimte voor enige nuance was er niet meer. Ruimte voor introspectie, de tijd nemen om in de eigen spiegel te kijken, was vanaf die dag verdwenen. Bij een aanslag was de Pavlov reactie daarna dat de daders Moslims moeten zijn en dat IS er achter zat. De eerlijkheid gebood te zeggen dat IS in die tijd ook regelmatig aanslagen opeisde en ook uitvoerde. Er ontstond een soort vicieuze cirkel. Er wordt een aanslag gepleegd, de verwachting was direct dat IS achter de aanslag zat. IS claimde dan de aanslag ook prompt, waarna de reactie daarop dan ook steevast was dat dit een oorlogsverklaring was aan het betreffende land die daarna beloofde nog harder terug te slaan. Die bombardementen leidde dan weer tot meer aanslagen en de cirkel was rond. In die zin is er weinig veranderd. In dien zin is de tegenstelling tussen Rusland en het Westen ergens wel weer ouderwets vertrouwd.
De aanslag in München werd niet opgeëist door IS. De dader had andere inspiratiebronnen. De dader was gefascineerd door kruisridders en door Andres Breivik. Breivik was de man die in Oslo en op Utoya, een eiland nabij Oslo, tientallen jongeren van de Noorse Arbeiderspartij had omgebracht. In Noorwegen destijds geen staatshoofd die direct een zwarte lijst klaar hadden liggen, mensen liet oppakken men vermeende sympathieën met de dader. Geen president die de oorlog verklaarde of riep dat je of voor of tegen zijn aanpak moest zijn. Noorwegen bleef rustig. Ik vond dit bijzonder maar heb mij destijds wel verbaasd.
De dader van de aanslag in München was een wat a-typische jongen. Hij was depressief, had onder behandeling gestaan van een psychiater en was geobsedeerd door Breivik. Vrijwel vijf jaar na de aanslagen van Breivik in Oslo pleegde deze jongen de aanslag in het winkelcentrum in München. Geen moment ging het in de media over waarom deze jongen depressief was, waarom deze jongen tot zijn daad was gekomen.
In de Volkskrant destijds een interview met Björn Ihler, een van de overlevende van het drama op Utøya. Ihler zei in het interview, dat hij ondanks de aanslag, het verlies van veel vrienden, geen haat te koesterde. Hij wilde geen energie steken in de persoon Breivik. Hij beschreef dat hij direct ná de aanslag getraumatiseerd was geweest. Hij kon niet begrijpen waarom Breivik hem wilde vermoorden. Al vrij snel daarna was hij het door Breivik geschreven manifest gaan lezen. Hoewel zijn gedachtes haaks stonden op die van Breivik bleek er ook een zekere logica te zitten in het geen Breivik had opgeschreven. Volgens Ihler steven alle extremisten een hoger doel na, zij strijden voor een ideaal. Het beangstigde Ihler dat wij terroristen steeds weer wegzetten als monsters, als gekken waarbij wij voorbijgaan aan het feit dat de ander ook een mens is. Monsters zijn niet op het rechte pad te brengen, mensen soms wel. Als wij de ander nu eens zouden zien als volwaardig mens, eens zouden nadenken, spreekwoordelijk tot 10 zouden tellen, voordat wij reageren. Iets minder testosteron in onze besluitvorming, zou dan de wereld wellicht iets mooier worden?
Geef een reactie