Toen ik nog jong was gingen wij, elke zaterdagochtend naar de kerk. Zaterdagochtend? Ja, ik ben groot gebracht in de tradities van de kerk der Zevende Dags Adventisten, een kerkgenootschap dat de Sabbat als de zevende dag, de rustdag, viert. De Adventkerk is net als andere kerken, vanuit het geloof, een hecht gezelschap. De gemeenschap kent naast de samenkomsten op de Sabbat, allerlei rituelen en gebruiken. Zo betaalde je collecte in de kerk en betaalde je ‘Tiende’. Veel Adventisten zoeken en vinden ook hun partner binnen de kerk en bij ziekte en overlijden steun je elkaar. Hierin wijkt de Adventkerk niet af van andere kerken en geloven. Voor Katholieken, Gereformeerden maar ook Moslims zal dit bekend voorkomen. In de Katholieke kerk komen ze jaarlijks langs voor de Kerkbalans. Voor niets gaat de zon op. Zelfs mensen die niet gelovig zijn maar bijvoorbeeld trouw lid de Partij van de Arbeid of de VVD herkennen dit, zij noemen dat dan contributie. Het is wat mensen, in groepen van gelijkgestemden, nu eenmaal doen. Je zoekt elkaar op, je steunt elkaar, je ontwikkelt gebruiken en rituelen, je steunt elkaar je maakt regels en creeert een vorm van organisatie.
Ik kom al heel wat jaren niet meer in de Adventkerk. Het was niet dat ik niet de behoefte had en heb aan iets spiritueels. Ik ben echt op zoek geweest naar iets anders, een andere kerk, een andere manier om naar de wereld te kijken, maar ik heb dat niet gevonden. Kerken zijn voor mij, eerlijk gezegd niet meer dan een vereniging, met rituelen en gebruiken, waarbij de druk van binnenuit komt, een druk die weinig te maken heeft het het geloof, maar meer met de afspraken die de groep onderling met elkaar gemaakt heeft Ik weet niet of iedereen er zo diep over nagedacht heeft, maar dat ik niet de enige ben die niet meer een kerk bezoekt is duidelijk.
Ik denk dat veel mensen wel op zoek zijn, op zoek zijn naar verbinding, naar zingeving. Ergens is die groep, dat samenzijn, die verbinding belangrijk. Zo viel mij afgelopen jaar, bij de allereerste wedstrijd van het seizoen bij mijn club, Feyenoord, op dat er vooraf groots en uitgebreid stil gestaan werd bij de mensen die de club waren ontvallen. Het ging dan niet eens, alleen, over mensen die iets deden voor de club, nee, ook de supporters werden groots herdacht. Een enorm groot spandoek in het stadion was hier een voorbeeld van. Supporters steunde elkaar op dit gebied. Bij mijn eerste Algemene Ledenvergadering, bij een amateur voetbalclub, werd ook begonnen met 1 minuut stilte, ter nagedachtenis van alle leden die het afgelopen seizoen waren overleden. Stil staan bij de doden, dat deed je thuis, in de kerk, op het kerkhof maar niet in een voetbalstadion of bij de Algemene Leden Vergadering van een sportverening. Tenminste dat zou niet in mij opkomen. Bij de ledenvergadering ging het over de toekomst van de club, over onderhoud aan de gebouwen of de velden, met een beetje pech over de verhoging van de contributie. Ik was verbaasd. Ik wist ook even niet hoe ik dit een plek moest geven.
Het Glazenhuis
Het is aan het eind van het jaar, de tijd dat normaal gesproken de kerken vollopen voor de nachtmis of een andere kerkdienst, in ons land, de tijd dat pleinen ook vol voor zoiets als het Glazen Huis. Waar je vroeger luisterde naar de preek van de dominee, de pastoor, luister je nu naar de DJ en is het kerkorgel vervangen door een stevige beat. Ondertussen geven wij tijdens deze “moeder aller goede doelenacties“, een bak aan geld. Hier moest jij bij geweest zijn. Ik ben er nooit geweest, wat niet wil zeggen dat ik geeb geld aan goede doelen geef. In tegendeel zelfs. Misschien is het wel omdat ik, net als vroeger in de kerk, moeite heb met dat grofmazige denken. Er is geen ruimte meer voor anders, voor diversiteit. Het Glazen Huis zamelde bijvoorbeeld geld in om mensen bij elkaar te brengen die door oorlogen en hongersnood uit elkaar gedreven zijn, maar onder tussen was de vreemdelingenhaat weer toegenomen.
Mensen zijn er trots op dat zulke acties veel geld voor het goede doel opleveren. Ik vraag me soms af of het doel van de actie ook een relatie heeft met hun politieke overtuigingen. Hoe kan je bijvoorbeeld een inzamelingsactie voor vluchtelingenwerk (2008) of het beschermen van het tropisch regenwoud (2021) rijmen met het huidige sentiment in Nederland? Volgens mij maakt het niet uit. Mensen willen erbij horen, ze willen erbij geweest zijn. En als je toch geld aan een goed doel wilt geven, doe je dat in die week. Dan kun je de rest van het jaar zeggen: “Ik heb mijn bijdrage al geleverd.” Ondertussen kunnen dezelfde mensen de rest van het jaar beweren dat vluchtelingen niet herenigd mogen worden met hun families omdat zij anders “hier de overhand nemen,” dat de grenzen dicht moeten en dat klimaatverandering alleen een probleem is voor de grachtengordel. We kunnen geld geven en de rest van het jaar doen alsof. Het is als een soort biecht, met tien weesgegroetjes, en na een paar jaar weer tegen de pastoor zeggen dat het veel te lang geleden is dat je gebiecht hebt.
Geloven is voor mij iets persoonlijks. De kerk, of hoe je dit ook noemt, is een dwangbuis, een club, een vereniging, een partij die mensen bij elkaar brengt, maar die verder weinig met geloof te maken heeft. Ik hoop wel dat er iets, iemand is, want ik wel dat wij er als mensheid, met z’n allen wel een puinhoop van maken. Ik heb me weleens afgevraagd: we hebben meerdere monotheïstische geloven maar waarom zijn er dan, binnen die geloven, nog zoveel verschillende stromingen? Ik heb daar nog geen antwoord op.
Geef een reactie