"Het verhaal begint… durf jij verder te lezen?"

Nederland speelt woensdag de halve finale van het Europees Kampioenschap tegen Engeland. Niet dat dit een verrassing was, want ons land had niet anders verwacht. Ronald Koeman, onze bondscoach, zei het voor de start van het EK al, Nederland zou Europees Kampioen worden en bij elke andere uitkomst was het toernooi mislukt. Wij hadden ook wel een beetje geluk, want met Frankrijk en voor de rest twee zwakkere tegenstanders was een plek in de knockout fase op voorhand al een eitje. De verwachtingen waren hoog gespannen. Iets wat in ons land wel haast een traditie is. Wij zijn een subliem volk, tikkeltje arrogant volk. Hier kom ik later overigens nog op terug. Wij hadden alleen even niet op Oostenrijk gerekend. Oostenrijk werd zelfs eerste in de poule en wij, Nederland, ging met de hakken over de sloot, als beste nummer 3 naar de knockout fase. Omdat wij derde in de poule waren geworden zouden wij een enorm sterkte tegenstander treffen. Wij hadden echter het geluk aan onze zijde, want ook andere ’toplanden’ lieten steken vallen. Daardoor troffen wij Roemenië. De Oranjeloper was voor ons uitgellegd, de weg naar de finale, was er een zonder hobbels, zonder beren op de weg. Veel meer geluk kon je niet hebben. Wij waren het aan onze stand verplicht en eerlijk is eerlijk, tegen Roemenië speelde Oranje naar omstandigheden, best redelijk. De Roemenen vonden, zo bleek later in de kleedkamer, het simpele feit dat zij meededen aan het EK al een hele eer. Ze hadden na het verlies tegen Oranje de kleedkamer keurig opgeruimd en hadden in een brief die zij in de kleedkamer hadden achter gelaten geschreven dat ze het een hele eer vonden dat er bij waren en ze bedankte de organisatie en de Duitsers voor het warme welkom.

Na Roemenië volgde niet, nogmaals, Oostenrijk, maar Turkije. Ook Oostenrijk verslikte zich, na de winst op Oranje, in een op papier makkelijke tegenstander. Turkije was andermaal een gelukje, een klein hobbel die even genomen diende te worden. Bij de nabeschouwiing van de wedstrijd tussen Engeland en Zwitserland zei de presentator van de NOS zelfs letterlijk dat wij nu wisten wie de tegenstander van Oranje in de halve finale zou zijn. De wedstrijd tegen Turkije moest toen nog gespeeld worden. In een interview met Koeman, vooraf aan de wedstrijd tegen Turkije, vroeg Stekelenburg hoe Oranje om zou gaan met al die Turkse supporters op de tribune. Het voelde in Berlijn wel haast als een uitwedstrijd.

Daarna ontvouwde zich een gezapige wedstrijd, waarbij Oranje bij tijd en wijle een vorm van wandelvoetbal speelde. Het was ook Turkije dat op voorsprong kwam en meer dan terecht op voorsprong kwam.

Ebersprächer

Ik heb al eens eerder geschreven over de gedachtencirkel van Ebersprächer. De gedachtencirkels van Eberspächer zijn een model uit de sportpsychologie, ontwikkeld door Hans Eberspächer, ze kunnen helpem om de gedachtenprocessen van sporters tijdens hun prestaties te begrijpen en te verbeteren. Dit model wordt vaak gebruikt om mentale blokkades te overwinnen en de focus en het zelfvertrouwen van sporters te vergroten. De gedachtencirkels beschrijven hoe negatieve gedachten een kettingreactie kunnen veroorzaken die leidt tot een negatieve spiraal in prestatie, en hoe positieve gedachten een omgekeerd effect kunnen hebben.

De kern van deze gedachtencirkel is het feit dat een sporter, een team, optimaal presteert als het zich uitsluiitend richt op de taak, op de uitvoering. Bij elke andere cirkel is men minder bezig met de taak, minder met de uitvoering en wordt de het spel slechter. De uitvoering minder.

Als we nu eens beginnen bij het begin, namelijk het ultieme doel van de bondscoach, namelijk dat Nederland Europees kampioen wordt en dat het toernooi mislukt is bij elke resultaat minder dan dat kampioenschap. Je zit dan eigenlijk al in cirkel 5, de gevolgen van winnen of verliezen nog voordat je begonnen bent. Dit zag je bijvoorbeeld al terug in de wedstrijd tegen Oostenrijk. Frankrijk speelde tegelijkertijd tegen Polen en de verwachting was dat Frankrijk dat wel zou winnen. Bij winst op Oostenrijk en dat was ook de verwachting vooraf, zou Nederland doorgaan naar de knockout fase. Bij een ruime winst misschien wel als groepswinnaar. Bij een gelijkspel van Frankrijk overigens ook. Het resultaat van de wedstrijd was dus enorm belangrijk. Daar kwam bij dat Oostenrijk niet direct werd ingeschat als de moeilijkste tegenstander, dus wij waren eigenlijk al bezig met de volgende wedstrijd. De rest in geschiedenis. Na Roemenië, volgde Turkije. De Oranjeloper richting de halve finale. Nadat Engeland zich had geplaatst voor die halve finale zei men bij de NOS al, zeer voorbarig, dat wij nu wisten tegen wie Oranje het op zou moeten nemen in die halve finale. De wedstrijd tegen Turkije moest toen nog beginnen. Vooraf aan de wedstrijd ging het over het feit dat er in het stadion erg veel Turkse supporters zaten en dat het min of meer een uitwedstrijd was voor Oranje. Als je die gedachten nu weer eens legt naast die Gedachtencirkels van Ebersprächer, dan kan dat stadion die Turkse supporters die enorm veel lawaai maakte kunnen zien als directe afleiding, de tweede cirkel. Je bent niet meer bezig met de uitvoering, want ja die supporters. Het doel was ook min of meer het stil spelen van het stadion. Met die Oranjeloper, met dan ultieme voor het EK al gestelde doel, namelijk dat Europees kampioenschap zit je direct een paar cirkels verder van die perfecte uitvoering. Nadat Oranje troef startte, Turkije iets beter bleek dan verwacht en zij ook zonder een aantal sterkhouders, Oranje vast wisten te zetten, werd het even schakelen. Je zit dan in de derde cirkel, je kan beter maar het lukt niet. Zeker nadat Turkije ook scoorde en Oranje daar ook niet direct een antwoord op had, speelde de gevolgen van een mogelijk verlies door het hoofd. Bij een verlies, geen halve finale, geen Europees kampioenschap, maar een totaal mislukt toernooi. Op dat moment gebeurd er bij Turkije natuurlijk ook iets. Door de voorsprong hebben zij plots de kans op die halve finale en waar zij in het begin frivool en fantatiek konden voetballen, zullen ook zij na die voorsprong gevoeld hebben dat die halve finale nu wel dichtbij kwam. Turkije zit dan plots ook niet meer in de middels cirkel, maar in cirkel 5, de gevolgen van de winst. Als dan Nederland ook de 2-1 scoort. Begin het geloof bij Oranje weer te komen, zitten ze weer even in de cirkel 5 de gevolgen van winnen of verliezen. Met kunst en vliegwerk doorstaat Nederland daarna de Turkse stormloop.

Na het debacle tegen Oostenrijk en de hakken over de sloot wedstrijd tegen Turkije zou je denken dat Oranje minder hoog van de toren zou blazen, maar niets is minder waar.