Noem het voortschrijdend inzicht of, minder positief geformuleerd, het kwartje is eindelijk gevallen. In de laatste twee weken voor de eerste coronagolf raakte ik mijn baan kwijt. Niet omdat ik slecht functioneerde—integendeel. Ik werkte in Den Haag en zat aan het einde van mijn tweede jaarcontract. Mijn werkgever was tevreden, ik had het naar mijn zin, en tijdens een jaargesprek had mijn leidinggevende mij beloofd dat mijn jaarcontract omgezet zou worden in een contract voor onbepaalde tijd. Het was echter nog niet formeel geregeld. Een week later was alles anders. Plotseling lag ik in het ziekenhuis—diabetes. Weer een week later kregen we de eerste coronagolf over ons heen. De bedrijfsarts vond mijn leeftijd, het feit dat ik nu diabetes had, en het feit dat ik aan de andere kant van het land woonde, een spannende combinatie. Ik mocht voorlopig niet meer naar mijn werk komen, en dat was voor mijn werkgever de aanleiding om terug te komen op eerder gemaakte afspraken.
Ik moet zeggen dat ik de coronamaatregelen prima vond. Plotseling behoorde ik tot de kwetsbare doelgroep. Ik kon de coronaregels goed uitleggen. Door mijn achtergrond als hoger veiligheidskundige heb ik bijscholingen kunnen volgen over onderwerpen zoals de verspreiding via aerosolen en het nut van persoonlijke beschermingsmiddelen. Het werd een onderwerp dat dichtbij kwam. Ik vond ook dat het, met een beetje creativiteit, nieuwe kansen bood. Thuiswerken, een online congres, zelfs een online escaperoom waarbij alle collega’s meededen vanuit hun eigen huis. Ik vond mensen met een andere mening, laat ik het netjes houden, echt wappies. Ik kon er zelfs kwaad om worden.
Mijn jongste zoon, net afgestudeerd als bewegingsagoog en net begonnen aan zijn studie Toegepaste Psychologie, zag zijn klassikale studie van de ene op de andere dag overgaan op online lesgeven. Hij trok dat niet. Zijn enthousiasme voor zijn studie was als sneeuw voor de zon verdwenen. Hij stopte ook met zijn studie. Voor hem viel de sport ook ineens weg; de competitie werd niet eens afgemaakt. Van de ene op de andere dag lag alles stil. Het was improviseren. Op zolder ontstond een soort sportschool, maar wat voor studie pak je op, wat ga je doen als alles op lijkt te houden?
Pas ná de coronacrisis kwam ik tot een ander, of misschien wel beter inzicht. Ik bezocht vorig jaar een congres, een bijna intieme gebeurtenis. Uiteindelijk waren er zo’n 40 mensen aanwezig. Het onderwerp van het congres was de verschillende brillen waarmee wij naar veiligheid kunnen, en misschien wel moeten, kijken. We werden gedurende de dag geleid door verschillende hoogleraren, leden van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid en bijvoorbeeld ook iemand van het RIVM. Het eerste wat me bijstaat van dit congres, is dat 100% veiligheid niet bestaat, en dat streven naar 100% veiligheid zelfs kan leiden tot onveiligheid. Dit werd toegelicht aan de hand van statistieken over verkeersongevallen. De marketingstrategie van Volvo is gericht op het feit dat Volvo serieus een van de veiligste auto’s is. Het blijkt echter dat Volvo-auto’s significant vaak bij verkeersongevallen zijn betrokken. Mogelijk leidt het feit dat een Volvo een relatief veilige auto is tot onveilig rijgedrag van de chauffeur?
Een andere openbaring voor mij kwam van de man van het RIVM. Hij vertelde dat de scoop waarmee je kijkt, bepalend is voor de maatregelen die je neemt. Met andere woorden, als je met een microscoop naar een probleem kijkt en zo enorm inzoomt, mis je alles wat eromheen gebeurt, wat misschien ook belangrijk is. Hij noemde het stikstofprobleem, dat natuurlijk best een probleem is. Je kunt twee dingen doen: je kunt enorm uitzoomen en net doen alsof het probleem niet bestaat, zoals klimaatverandering. Dan zie je wel een enorm probleem bijna letterlijk over het hoofd. Omgedraaid, zo ging hij verder, kun je bij de oplossing van het probleem niet om bijvoorbeeld boeren, maar ook de grote industrieën heen. Die heb je nodig. Zij zijn onderdeel van het probleem, maar ook van de oplossing.
Even terug naar mijn situatie tijdens de coronacrisis. Ik was al wat ouder, bleek plots diabetes te hebben, behoorde tot een risicogroep en bij een besmetting zou het ook zomaar verkeerd af kunnen lopen. Ik vergat echter dat de maatregelen die mij hielpen, die voor mij erg logisch leken, voor anderen echt een drama waren. De man schetste die scoop aan de hand van een waargebeurd verhaal. Hij vertelde dat ze op een eiland in Indonesië, namelijk Borneo, enorm veel last hadden van malariamuggen. Mensen werden er ziek van. Door de WHO werd besloten om met vliegtuigjes DDT, een bestrijdingsmiddel, over het oerwoud te sproeien om de muggen uit te schakelen. Het bleek echter dat niet alleen de muggen doodgingen, maar ook veel andere beestjes. Er was echter een beestje, een rupsje, dat het sproeien overleefde en zich voedde met riet. De hutten in het oerwoud bestonden voor een groot deel uit riet, en aangezien de natuurlijke vijanden van dat rietetende rupsje dood waren, waren er plots heel veel van die rietetende beestjes en sneuvelden vele hutten. Hierdoor kwamen weer andere beesten op, zoals ratten, waardoor ziektes als Tyfus en de Pest de kop opstaken. Afhankelijk van hoe je het systeem definieert, zie je andere dingen. Wat je als systeem ziet, is jouw eigen keuze! Een systeem is nooit statisch; het is altijd onderhevig aan verandering. Een systeem is dynamisch! Hoe je naar een probleem kijkt, bepaalt ook de oplossing. Problemen oplossen is dus ook dynamisch; soms moet je inzoomen, soms moet je helemaal uitzoomen. Iedereen heeft zijn eigen perspectief en handelt naar wat logisch is voor diegene op dat moment in die situatie. Best ingewikkeld eigenlijk, maar het heeft wel mijn mening over onder andere die hele coronaperiode veranderd.
Geef een reactie