Wat is nu een geweldige leraar? Het is een vraag die mij vaak heeft beziggehouden. In mijn jeugd had ik niet altijd fijne leraren. Later, toen onze kinderen naar school gingen, liepen wij als ouders tegen dezelfde dingen aan. Wanneer is een leraar nu echt een geweldige leraar?
Een veilige leeromgeving
Mijn middelbare schooltijd was geen fijne tijd. Ik werd gepest, opgewacht, achterna gezeten en fysiek mishandeld door schoolgenoten. Dit gebeurde binnen de schoolmuren, maar ook daarbuiten, op weg naar school of naar huis. Ik wist niet wat ik misdaan had, waarom ik het slachtoffer was. Ik was, denk ik, een makkelijk slachtoffer. Het enige wat ik wenste was een veilige omgeving. Ik denk ook dat een geweldige leraar iemand is die een veilige omgeving weet te creëren. Ik realiseer mij goed dat de leraar niet op een eiland zit, maar die veilige omgeving alleen kan realiseren als iedereen binnen de school daaraan meedoet.
Kennis overbrengen
Het is bijna een open deur om te stellen dat een geweldige leraar iemand is die je iets weet te leren. Toch is dat, weet ik, moeilijker gezegd dan gedaan. Als kind had ik een paar leraren die echt op een bijzondere manier kennis wisten over te brengen. Ik vond en vind geschiedenis een machtig mooi vak, maar die leraar die geschiedenis verder kon brengen dan de Slag bij Nieuwpoort in 1600 en de Slag bij Waterloo in 1815 door er mooie verhalen over te vertellen, maakte het voor mij een adembenemend mooi vak. De geschiedenis ging leven. Of die leraar Engels die ons Engels leerde door middel van de muziek van The Beatles. Ik merkte destijds al dat de voorkeur voor de wijze waarop kennis overgebracht wordt wel erg subjectief is. Je zou het stampen van feiten maar eens prettig vinden en dan heb je een leraar die suffe verhalen vertelt.
Leren leren
Ons oudste kind kon al vroeg lezen, zelfs voordat hij naar de kleuterschool ging. Op een dag las de juf op de kleuterschool een prentenboek voor. Op een gegeven moment liet ze een plaatje zien uit het boek en vroeg aan de kinderen wat ze zagen. De kinderen riepen in koor “Ooooh, een vlinder”, waarop onze zoon vertelde dat het een Atalanta-vlinder was. Zo waren er wel meer voorbeelden. Laat ik zeggen dat je daarmee niet populair wordt, de geschiedenis herhaalt zich. Uiteindelijk is hij onderzocht bij het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek (CBO) in Nijmegen. Hij bleek zeer hoogbegaafd. Voor de kenners: verbaal en performaal een IQ van 150+. Even voor het beeld: slechts 1 percentiel van de Nederlandse samenleving heeft zo’n hoge IQ-score. Dit gaf enorm veel duidelijkheid en ook rust, tot groep 8 van de basisschool. Plots had hij slechte rapportcijfers en kreeg een VMBO-T schooladvies. Dit was een teleurstelling, want de ideeën over wat hij later wilde worden, leken plots erg ver weg. Groep 8 was in alle opzichten een periode die ons bijbleef. Zo kwam hij op een ochtend huilend thuis na een ochtend waarin hij rekenen had gehad.
Maatwerk
“Ik kan het nooit goed doen, echt nooit!” Wij reageerden verbaasd, maar wat bleek? Hij had dus rekenen gehad. Hij had alle antwoorden goed, dus je zou denken, prima toch? Maar als de leraar vroeg hoe hij tot het antwoord was gekomen, konden er twee dingen gebeuren. Of hij zag het antwoord maar had geen idee hoe hij daaraan was gekomen, of hij wist hoe hij tot het antwoord was gekomen, maar kreeg dan te horen, nadat hij had verteld hoe hij aan het antwoord was gekomen, “Ja, maar zo heb ik het jou niet geleerd!”. Het verhaal houdt hier nog niet op, want twee weken later zat ik bij deze leraar voor een 10-minutengesprek. Op mijn vraag hoe dit nu zo kon gebeuren, kreeg ik een heel verhaal over hoe hij de klas rekenles gaf. Halverwege zijn verhaal heb ik hem onderbroken en aangegeven dat ik slechts één kind in zijn klas had zitten en dat ik, mocht ik de vader zijn van alle kinderen in zijn klas, aan tien minuten niet genoeg had. Een geweldige leraar is in mijn ogen dus ook iemand die kinderen maatwerk kan geven, iemand die kinderen niet alleen kennis bijbrengt maar ook leert leren. Na deze ervaringen hebben wij onze twee jongste kinderen van die school gehaald. Wij zijn hierbij niet over één nacht ijs gegaan. Uiteindelijk kwamen wij uit bij een Daltonschool. Een school die vanuit een andere visie op onderwijs het onderwijs had georganiseerd. Voor onze dochter was dit een zegen, met name omdat zij voor de twee jaar die zij daar nog op school zat, een enorm prettige leraar had, ‘meester Sjoerd’. Deze man was goud, en waarom? Sjoerd was in staat om elk kind in zijn klas bijzonder te maken. Sjoerd was iemand die op maat les kon geven, maar er was meer, en daar kwamen wij achter toen onze dochter de Cito-toets had. Ze was bloednerveus voorafgaand aan de Cito. Aangezien wij beiden vlakbij de school werkzaam waren, fietsten we elke ochtend samen naar school. Op de eerste dag van de Cito-toets hebben we Sjoerd verteld dat ze best zenuwachtig was. “Komt goed,” zei Sjoerd. Aan het eind van de eerste Cito-dag bleek dat Sjoerd tussen de middag tegen haar had gezegd dat hij even naar het postkantoor moest en of ze zin had om mee te wandelen. Dit had ze gedaan. De wandeling had Sjoerd gebruikt om even met haar te kletsen over de Cito-toets. Op de terugweg hadden ze een ijsje gegeten. Als je nu denkt dat hij dat alleen bij onze dochter deed, nee, dit soort persoonlijke aandacht liet hij bij elk kind zien. Zo was er ook een jongen in haar klas wiens moeder, voor zover ik mij herinner, terminaal ziek was. Het jongetje was een sportief gastje en Ajax-fan. Wat had Sjoerd gedaan? Een gesigneerd Ajax-shirt geregeld. Het jongetje was de koning te rijk. Ik gun elk kind echt een meester Sjoerd. Was de keuze voor een Daltonschool een goede keuze geweest? Nee, absoluut niet. Waar onze dochter het geluk had een geweldige leerkracht te treffen, had onze jongste zoon gewoon pech. Ik ben de redelijkheid zelve en erg gevoelig, maar toen ik voor nu onze jongste zoon andermaal in een 10-minutengesprek zat en ik na 2 minuten, zonder dat ik ook maar een onvertogen woord had gezegd, een hevig huilende juf tegenover mij had zitten, wist ik ook even niet hoe ik het had.Het was een juf met een klas met heel veel meisjes en maar een paar jongens. De jochies zaten bij deze juf meer op de gang dan in de klas. Niet echt een prettig, stimulerende omgeving.
Een klik hebben
Of een leraar geweldig is of als geweldig ervaren wordt, heeft vooral te maken, denk ik, met de klik die je hebt. Naast de kenmerken die ik al noemde, is er nog een andere kwaliteit die ik toch wil noemen, en dat is het geloof dat je in de ander hebt, dat je de leerling ziet als een mens met mogelijkheden in plaats van een figuur met problemen. Na het VMBO-T schooladvies voor onze oudste zoon kwam bij hem een Cito-score die het schooladvies gewoon bevestigde. Best vreemd, want hoe kan het nu dat je verbaal en performaal een IQ-score hebt van 150+ en je krijgt dan in groep 8 een VMBO-T schooladvies wat daarna ook nog eens doodleuk door de Cito-toets wordt bevestigd? Een lang verhaal kort, uiteindelijk is hij gestart in een MAVO-HAVO brugklas, met de mededeling: “Laat het dan maar eens zien dan.” Voor hem, zo bleek, een volstrekt contraproductieve opmerking. Na de brugklas ging hij naar de MAVO en met kerst, het jaar daarop, werden wij op school uitgenodigd omdat hij een rapport had waarmee hij naar VMBO kader zou moeten.
Denken in mogelijkheden
Op advies van het CBO is hij daarna andermaal onderzocht om te bekijken of en waar hij leerachterstanden had opgelopen. Na het onderzoek, dat andermaal een hele dag in beslag nam, bleek dat hij in het geheel geen achterstanden had opgelopen. Hij was wel, zoals men dat noemt, gaan onderpresteren. Daarna ontstond een vreemde periode, want onze zoon ging toen plots niet van de tweede van de MAVO naar Kader, maar van de MAVO naar Atheneum 3, daarna overigens gevolgd door HAVO 4. Hij heeft daarna ook HAVO eindexamen gedaan. School was ook voor hem geen fijne plek en de oorzaken van het onderpresteren werden niet opgelost. Dat hij uiteindelijk geslaagd is, is echt te danken aan één man, namelijk zijn leraar Aardrijkskunde. Deze man heeft zijn collega’s meerdere malen voorgehouden dat wat er ook zou gebeuren, ze onze zoon erdoorheen moesten slepen. “Hij zit zijn tijd hier te verdoen,” heeft hij ooit gezegd, “geloof mij, als deze jongen zijn examen haalt, explodeert hij!” Een wat vreemde uitspraak, maar wat hij bedoelde was dat hij erin geloofde dat onze zoon na de middelbare school nog mooie dingen zou laten zien. Hij geloofde in onze zoon, hij zag hem niet als een jongen met problemen, maar als iemand met mogelijkheden, en daarmee kom ik bij het laatste kenmerk van een geweldige leraar. Hij kon overigens niet weten hoezeer hij gelijk had. Na het afstuderen is onze zoon voor zijn werk naar Engeland geëmigreerd en is aan de slag gegaan als game designer. Hij heeft met de teams waarmee hij gewerkt heeft inmiddels vijf BAFTA’s gewonnen, de Oscars van de gamesector. Gisteren is ‘zijn’ nieuwste spel uitgekomen. Een totaal ander spel dan het familiespel waarmee ze de BAFTA’s binnen sleepten.
Geef een reactie