“Bedrijven kunnen hun gewenste uitbreiding niet doorzetten, restaurants houden tafels bewust leeg en wil je een schilder inhuren, dan kun je maanden wachten voordat iemand beschikbaar is. Het personeelstekort in Overijssel is enorm en blijft dat voorlopig ook, blijkt uit een nieuwe rapportage van het UWV,” aldus begon een artikel op de website van TV Oost.
Het is een onderwerp dat mij blijft bezighouden: een enorm aantal vacatures die maar niet opgevuld worden door een tekort aan personeel, de voortdurende drang van bedrijven om groter te groeien en meer winst te maken. Tel daarbij op dat, zoals TV Oost recent meldde, één op de tien mantelzorgers overbelast is. We jagen onszelf willens en wetens over de kop.
Afgelopen week stonden wij, tijdens de ‘Dag van de Mantelzorg’, stil bij al die mantelzorgers in ons land. Het CBS meldde dat er in 2023 zo’n 1,9 miljoen mantelzorgers waren. Afgelopen zondag was op de website van de NOS te lezen dat het om 5 miljoen mantelzorgers gaat. Onze overheid verwacht dat dit aantal alleen maar zal toenemen omdat we allemaal ouder worden en, mijn aanname, meer zorg nodig zullen hebben.
Dit nieuws bracht me terug naar herinneringen aan mijn grootouders, en dan met name mijn oma. Mijn grootouders ontvingen zorg van opgeleide verpleegkundigen. Ook destijds was de werkdruk in de zorg enorm hoog. Toen ik net als verpleegkundige was opgeleid, bezocht ik mijn oma. Een verpleegkundige vroeg mij of ik haar wilde helpen met eten. Ik weet uit ervaring dat zorginstellingen niet meer zonder vrijwilligers en mantelzorgers kunnen. Onze overheid heeft in rap tempo van een professionele zorgorganisatie een vrijwilligersklus gemaakt. Maar wie zorgt er straks nog voor onze grootouders?
Het tekort aan zorgpersoneel
Er is een flink tekort aan zorgmedewerkers, en de verwachting is dat dit de komende jaren alleen maar zal toenemen. Het grootste tekort wordt verwacht bij verpleeghuizen. Alleen dit jaar al kampt deze sector met een tekort van ruim 14.000 mensen. De druk op mantelzorgers neemt hierdoor ook toe. “Eén op de tien mantelzorgers is overbelast; dat is veel te veel.”
Niet alleen hebben we mantelzorgers hard nodig, ook zzp’ers lijken onmisbaar. Uit ervaring weet ik dat sommige zorgteams niet zonder kunnen. Ze kunnen niet zonder vrijwilligers, niet zonder mantelzorgers en paradoxaal genoeg ook niet zonder zzp’ers.
ZZP’ers kiezen vaak bewust voor deze vorm van werken in de zorg. Toch kleven er nadelen aan. Voor werkgevers betekent dit minder grip op personeel, hogere kosten per uur en een gebrek aan consistentie. Een bedrijfsarts benoemde zelfs dat er een veiligheidsrisico zat aan het werken met steeds weer wisselende zzp’ers. Iets wat ik kan beamen. Dit brengt dus ook risico’s met zich mee voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Voor zzp’ers zelf zijn er eveneens nadelen, zoals het ontbreken van doorbetaling bij ziekte, pensioenopbouw en financiële extra’s of opleidingsvergoedingen. Toch kunnen ook zzp’ers ziek worden, hebben ze zorg nodig en gaan ze op een gegeven moment met pensioen. Het gebrek aan pensioenopbouw bij veel zzp’ers is zorgwekkend; ze leven vooral in het hier en nu. Naast die zzp’ers kunnen zorginstellingen werkelijk niet zonder al die vrijwilligers en mantelzorgers. Zonder hen staat een zorginstelling stil. Ik sprak laatst een vrijwilligerscoördinator. Hij vroeg mij of ik mij gerealiseerd had dat hij meer mensen aanstuurde dan de directeur zelf. Ik moest bekennen dat ik hier niet zo direct bij stil gestaan had.
De kern van het probleem
Wij maken onszelf gek. Alles moet groter, alles moet méér, en het liefst zo snel mogelijk. Winsten moeten maximaal zijn, maar tegen welke prijs? We maken de wereld om ons heen kapot en jagen onszelf over de kop. Het probleem is niet het tekort aan personeel, of dat mensen hierdoor langer moeten werken. Het probleem ligt in onze eigen overtuiging dat alles altijd meer moet zijn, en dan het liefst zo snel mogelijk. Dit alles leidt tot enorme problemen, een ratrace die zijn weerga niet kent en niet alleen in de zorg.
Geef een reactie