Degene die een van mijn laatste verhaaltjes heeft gelezen, dat stukje over het gebrek aan zelfvertrouwen, zal niet verbaasd zijn dat ik, als ik zou mogen dineren met een filosoof, zou kiezen voor iemand die daar iets wezenlijks over te zeggen heeft.
Ik kom dan kom uit bij Søren Kierkegaard. Er is iets in zijn woorden dat me altijd heeft geraakt. Hij zegt dat je jezelf kwijtraakt zodra je je begint te vergelijken met anderen. Dat je dan langzaam oplost in een soort schaduw van jezelf. Zijn advies is simpel: kies voor je eigen pad. Wees jezelf, zonder ruis, zonder enige vergelijking met wie dan ook.
Dat idee vind je ook terug bij de Stoïcijnen Epictetus, Marcus Aurelius, mannen die al eeuwen geleden begrepen hoe verwoestend sociale vergelijking kan zijn. Jaloezie, wrok, prestatiedrang… het leidt je allemaal weg van jezelf en eerlijk: ik herken dat maar al te goed.
Het idee dat concurrentie je beter maakt, hoor je vaak in de sport. Echt het werkt niet. Als ik bij mezelf blijf, voor mij werkt het averechts. Als ik mezelf vergelijk met anderen, verlies ik mijn focus. Als ik mezelf vergelijk met mijn vroegere ik, dan voel ik ruimte. Dan zie ik groei. Dan klopt het.
Alleen… dat diner met Kierkegaard zit er niet meer in. Hij overleed in 1855 en Epictetus en Marcus Aurelius zijn nog iets langer niet meer onder ons. Dat wordt dus lastig.
Maar gelukkig zijn er hedendaagse filosofen die in dezelfde geest denken. Clare Carlisle bijvoorbeeld. In haar prachtige biografie Philosopher of the Heart schrijft ze:
Wanneer je jezelf constant spiegelt aan de oordelen en levens van anderen, verlies je volgens deze filosofie de connectie met je eigen innerlijke zelf en je eigen unieke levenspad. Je bent dan slechts bezig met je “imago” in plaats van met je daadwerkelijke bestaan.
Dat resoneert en hoe!
Clare Carlisle is professor filosofie aan King’s College London. Ik dacht even: misschien moet ik haar gewoon een bericht sturen. Een uitnodiging doen. Een gesprek beginnen over Kierkegaard en hoe zijn ideeën vandaag nog steeds zo raak zijn. Maar toen ontdekte ik dat ze helemaal niet actief is op sociale media. Geen Twitter, geen Instagram, geen LinkedIn. Niets.
En ergens…is dat wel mooi. Waar veel hedendaagse filosofen zichzelf online profileren, kiest zij voor stilte. Voor diepgang. Voor rust. Precies waar ze in haar werk voor pleit.
Misschien is dat ook waarom ik tijdens de coronacrisis stopte met sociale media. Ik was er helemaal klaar mee. Ik voelde dezelfde behoefte om even niet te hoeven presteren, niet te hoeven vergelijken. Gewoon zijn. Het is dat mijn uitgever eigenlijk vond, dacht dat het wijs was om daar toch iets mee te doen, dat ik weer voorzichtig wat pogingen doe.
Dus nee, dat diner met haar zal er waarschijnlijk nooit komen en dat is eigenlijk ook helemaal goed. Het past ook om dat juist niet te doen.
Ik denk wel dat ik het boek maar ga kopen.
Geef een reactie